Zasadniczą kwestią osoby, która tworzy treść i chcę się nią podzielić z innymi, jest wybranie licencji, na jakiej tą treść chce udostępnić. Również osoby, które korzystają później z tych materiałów, stają przed problemem rozpoznania licencji oraz praw i obowiązków z nią związanych – zwłaszcza gdy zdobyte materiały chcą wykorzystać w swoim utworze. Przez pojęcie “utwór” rozumiem program, artykuł, lub dowolny inny efekt naszej pracy.

Długo miałem problem z jasnym rozróżnieniem dostępnych licencji. Praca nad portalem Aktywnie.org.pl i korzystanie z dostępnych w internecie bibliotek i materiałów różnego rodzaju, była jednak bodźcem do głębszego zapoznania się z licencjami. Jest ich cała masa, dlatego chciałbym się skupić jedynie na najważniejszych, które nam – programistom – mogą się najbardziej przydać. Na Wikipedii te licencje też są całkiem czytelnie przedstawione i warto tam zajrzeć.

Licencje można podzielić ze względu na restrykcyjność jak i ze względu na zastosowanie. Poniżej podział ze względu na restrykcyjność (ilość warunków, jakie należy spełnić aby móc wykorzystać dany utwór) – rozpoczynając od najmniej restrykcyjnych. Dodatkowe informacje o dokładnym zastosowaniu danej licencji (czy możemy ją wykorzystać do oprogramowania czy do pozostałych rodzajów utworów) zamieszczam indywidualnie przy każdej kategorii.

Licencje wolne

Utwory opublikowane na poniższych licencjach można spokojnie wykorzystywać – trzeba tylko spełnić niezbyt wymagające warunki. Licencja Public Domain może być wykorzystywana do każdego typu utworu, natomiast dwie pozostałe licencje przeznaczone są dla oprogramowania.

• Public Domain (domena publiczna) – charakteryzuje się brakiem jakichkolwiek praw autora do utworu
• MIT (X11) – bardzo liberalna licencja – użytkownik właściwie może z utworem robić co chce – treść licencji
• BSD – licencja podobna do powyższej (X11) – bardzo liberalna, zwłaszcza w wersji BSD-new – treść licencji i jej czytelne podsumowanie

Licencje typu Copyleft

Są to licencje przeznaczone dla oprogramowania. Z reguły charakteryzują się “wirusowym” działaniem – program korzystający z kodu opublikowanego na takiej licencji musi także zostać opublikowany na licencji typu Copyleft. Z tego względu jest problem z wykorzystaniem takich materiałów w programach, dla których nie chcemy publikować źródeł.

Moim zdaniem te licencje są trudne do zrozumienia, a w dodatku przesiąknięte ideologicznymi hasłami.

• GNU General Public License (GPL) – licencja wirusowa, wykorzystanie kodu  – treść licencji (są 2 wersje do wyboru), lub jej czytelniejsze podsumowanie
• GNU “Lesser” General Public License (LGPL) – mniej restrykcyjna niż licencja GPL, przeznaczona głównie do licencjonowania bibliotek (dll itp.) – pozwala na korzystanie z biblioteki LGPL bez konieczności publikowania źródeł programu korzystającego z biblioteki – treść licencji (są 2 wersje do wyboru), lub jej czytelniejsze podsumowanie

Licencje Creative Commons

Bardzo elastyczny i czytelny zestaw licencji, które możemy wykorzystać do różnego rodzaju utworów – a więc artykuły, fotografię, muzykę, itp. (za wyjątkiem oprogramowania – do oprogramowania powinniśmy wykorzystać inne licencje).

Dzięki niemu jesteśmy w stanie prawie dowolnie dobrać prawa i obowiązki użytkowników Twojego utworu. Dodatkowo pomaga w tym ten formularz. Mamy do dyspozycji 4 podstawowe prawa i obowiązki, które później możemy dowolnie miksować.

• attribution – osoba korzystająca z utworu musi wskazać jego autora
• share alike – autor utworu pozwala go modyfikować, ale pod warunkiem, że tak powstały utwór będzie publikowany na takiej samej licencji co utwór bazowy
• non commercial – autor nie pozwala na wykorzystanie utworu do celów komercyjnych
• no derivative works – autor nie pozwala na tworzenie nowych utworów w oparciu o ten utwór; możliwe jest tylko publikowanie utworu o niezmienionej treści

Czytelne podsumowanie tych możliwości znajduje się tutaj.

Wszelkie prawa zastrzeżone

Takim tekstem są oznaczone materiały, do których autor ma pełne prawa. Zanim cokolwiek z takim utworzem zrobimy, musimy się upewnić, czy mamy do niego jakiekolwiek prawa.

Zapewne kilka ważnych licencji jeszcze pominąłem. Nie ma to być pełna lista licencji, jednak jeśli znajdę lub dowiem się o kolejnych ciekawych licencjach, to je tutaj dopiszę.

Tutaj także moja prośba do czytelników – jeśli znajdziecie w tym artykule jakiekolwiek błędy, proszę o info, bo nie chciałbym nikogo wprowadzać w błąd.